Allerhande wetenswaardigheden Randmeerconcerten klinken als muziek in uw oren Varia
© Randmeerconcerten 2016/17
Grammofoonplaten overzetten naar CD 23nov07 De meningen over het verschil in de weergavekwaliteit tussen CD en grammofoonplaat zijn al sinds het verschijnen van de muziek-CD verdeeld. Feit is dat er in de jaren '70 grammofoonplaten zijn uitgebracht die digitaal zijn opgenomen en een verbluffende weergavekwaliteit demonstreren. Experts zijn het vaak wel eens over de levensduur: de grammofoonplaat wint het -mits zorgvuldig bewaard- met gemak van de muziek-CD. En als je handig bent haal je zelfs met een stopnaald en een stukje papier nog geluid uit een grammofoonplaat. Probeer dat niet met een CD. Toch worden veel grammofoonplaten overgezet op CD o.a. vanwege het gebruiksgemak van de CD of om de grammofoonplaat te ontzien. Daarbij moet bedacht worden dat door het verschil in techniek een zelf gebrande muziek-CD een kortere levensduur heeft dan de geperste muziek-CD's. Ook schijnt er verschil te zijn tussen eenmalig te schrijven CD's (CDR) en herschrijfbare (CDRW). Waarbij, heel verrassend, de herschrijfbare er beter vanaf komen (dit geldt zeker voor DVD's!). Voordeel van een grammofoonplaat is dat -ondanks zijn mechanische kwetsbaarheid- een kras niet het einde betekent. Bij een muziek-CD is dat vaak catastrofaal. Wat veel mensen niet weten is dat de glimmende zijde minder kwetsbaar is dan de bedrukte (beeld) zijde. Beschadiging van de bedrukte kant van een CD betekent vaak dat de spiegelende laag wordt beschadigd en dat kan het einde betekenen van die muziek-CD. Het is altijd aan te raden muziek-CD's terug te doen in het originele hoesje of doosje en niet rond te laten slingeren en dat geldt zeker voor de zelf gebrande CD's. Ook sigarettenrook kan de CD aantasten. Het overzetten van grammofoonplaat naar CD is eenvoudig geworden nadat er USB-platenspelers op de markt gekomen zijn. De USB- platenspeler wordt aangesloten op de computer en met een eenvoudig programma is het een fluitje van een cent om een muziek-CD te maken. De omzetting van het analoge audiosignaal naar het digitale vindt in de speler plaats met een analoog-digitaal converter. Inmiddels zijn die converters van redelijke kwaliteit. Op oudere geluidskaarten voor de PC vindt men vaak nog converters van een mindere kwaliteit. Wie een dure geluidskaart heeft in de PC kan natuurlijk zijn huidige platenspeler daar op aansluiten, maar er is altijd een RIAA voorversterker nodig om de frequentiekarakteristiek van de grammofoonplaat aan te passen (zie hieronder). Om het geluidssignaal op de PC te kunnen verwerken is een speciaal programma nodig. Zie http://audacity.sourceforge.net/ voor het gratis programma voor Windows, Mac en Linux. Een veel uitgebreider programma is Magix Music Cleaning Lab (ong. € 50), zie www.magix.com/nl/music- cleaning-lab/. Helaas alleen voor Windows. Deze programma's hebben allerlei mooie mogelijkheden om bijv. ruis te verminderen of krassen/tikken te verwijderen. Bij het overzetten moet rekening worden gehouden met een bijzondere eigenschap van grammofoonplaten nl. dat de frequentiekarakteristiek is aangepast bij de opname. Lage tonen en hoge tonen zijn verschillend opgenomen om te voorkomen dat de naald uit de groef springt vanwege verschil in dynamiek. Tevens wordt voorkomen dat de groeven te breed worden waardoor er minder muziek op een grammofoonplaat past. Dit moet natuurlijk bij weergave weer worden hersteld. Daarom vindt men bij vooral oudere versterkers een speciale grammofooningang (phono-ingang). Het zwakke signaal dat van het pick-up element van de grammofoon afkomstig is moet so-wie-so versterkt worden en daarom heeft ook een USB-platenspeler bijna altijd een geïntegreerde voorversterker die tevens de frequentiekarakteristiek weer aanpast naar de originele opnamekarakteristiek. Er zijn verschillende -vaak in Nederland onbekende- merken die een USB platenspeler op de markt brengen. Enkele namen zijn Ion, Numark en ook het kwaliteitsmerk uit vroeger jaren Lenco. Vaak zijn het dezelfde spelers in een iets ander jasje. De prijzen liggen meestal tussen € 75 en € 200. Een mooi uitgevoerde is de Akai, die ook veel lijkt op enkele andere merken. De spelers zijn vaak snaaraangedreven. Een direct aangedreven speler (de motor zit dan op de as) is veel beter en garandeert een veel stabielere draaisnelheid, maar die spelers zijn vaak al niet meer te koop en veel duurder. Audio Technica o.a. leverancier van professionele opname- elementen heeft nog(?) een type van hoge kwaliteit. Ook Panasonic had een soortgelijk type in zijn assortiment, maar is waarschijnlijk niet meer te koop. Een heel bijzonder apparaat is de Teac LP-R400. Deze bevat zowel een draaitafel als een cassettespeler, en een geïntegreerde stereo tuner en speakers. Opgenomen wordt met de ingebouwde CD/CDRW brander. Bij de USB-spelers wordt meestal het gratis programma Audacity geleverd. Omdat de analoog-digitaal omzetter in de goedkope spelers vaak van middelmatige kwaliteit is, zullen perfectionisten al gauw op zoek gaan naar een (semi-) professionele analoog-digitaal converter, die rechtstreeks op de kwaliteitsplatenspeler kan worden aangesloten. Verder is de naalddruk van de goedkope spelers lastig instelbaar vanwege de matige lagering van de arm. Soms vindt u op de USB-spelers een 78-toeren optie. Bedenk wel dat daarvoor een apart opname-element nodig is. Maar die zijn voor een redelijke prijs te koop o.a. van Audio Technica. Een alternatief voor de aanschaf van een USB-speler is een voorversterker die het analoge signaal omzet naar een digitaal signaal dat via USB aan de computer kan worden aangeboden. De firma Conrad (www.conrad.nl) verkoopt een USB voorversterker voor ong. € 90. Een mooiere mogelijkheid biedt de fa. Terratec met zijn phono voorversterker. Daarop sluit u de eigen platenspeler aan. Ook kan bijv. een band- en/of cassetterecorder worden aangesloten. De goedkope USB-spelers bieden die mogelijk vaak ook, maar uit testen blijkt dat die stoorsignalen kunnen oppikken en dus eigenlijk ongeschikt zijn voor dat doel. Verdere adviezen: veel afdelingen van de HCC-computerclub (www.hccnet.nl) demonstreren met de genoemde software, bekijk daarvoor de regionale websites van die afdelingen.